Biz bu bildirimizde Develi ve Yöresi tanımının coğrafi kapsamına Kayseri'nin bütün ilçelerini aldık. Diyanet İşleri Başkanlığı Arşivine göre Kayseri'de; 19 türbe vardır. Bunlar; Cemil Baba, Yahyagazi, Seyyidali, Akçakoca, Zeynelabidin, Han Kümbedi, Mahperi Hatun, Emir Şahap, Melik Mehmet Gazi, Melik Gazi, Seyyit Burhaneddin ve Develi de olanlar ise, Hüseyin Baba, Seyyidi Şerif, Nebi Dede, Hızır İlyas, Kabah Şıh, Ali Osmanlı Devleti, Epce Sultan'dır. Ayrıca sadece ismi geçen; Lale Camii Türbesi, Çifte Kümbet (Sivas Caddesi Sonunda) Döner Kümbet (Talas Yolu Üzerinde), Köşk Kümbet (Gültepe Mahallesi) Mehmet Zengi (Gültepe Mahallesi) Emirerdoğmuş (Seyyit Burhanettin'in bitiği) Kutluhatun (Gavremağlu Mahallesi) Emirali (Talas caddesi Hisarcık Kavşağı), Sırçalı Kümbet (Endüstri Meslek Lisesi bahçesi) Dörtayak Türbesi (Battalgazi Türbesi) Suyakanmış Türbesi (Yanıkoğlu Mahallesi), Alicafer Kümbeti (Kılıçaslan Mahallesi), Şeyh Tennuri Türbesi(Cumhuriyet Mahallesi), Şeyh Tacettin Türbesi( Tacettin Mahallesi), İsa Kümbet (Tahirağa Mahallesi).

Ünver Güney ve arkadaşlarının yaptığı çalışmada bu miktar Kayseri için 100'ün üzerinde iken, Develi'den yapılan tespit 13 adettir .Bu arada Develi Yatırları konusunda Tahsin Özgüç, Mahmut Akok (''Develi Abideleri'', Belleten C. XIX. S.75.TTK. Ankara 1955 sh. 381) Ahmet Gürlek (Memleketim Develi, İzmir, 1975, sh. 214); Yıldıray Özbek (''Şeyh İbrahim Tekke ve Manzumesi'' Vakıflar Dergisi, XXIV. Ankara 1994, S. 4,209) çalışmaları olmuştur.

Türbe, Kayseri ili Develi İlçesi Güney Yukarı Mahalle Tekke mevkiindedir. Türbede Seyyid, ailesi ve kızı yatmaktadır .Kimin tarafından ve ne zaman yapıldığı bilinmeyen türbe kubbeli Selçuklu eseri olarak bilinmektedir .Türbenin müştemilatında üç mezar, namazlıkları, mermer taş ve mihraplar vardır.

Türbeyi çocuğu olmayanlar, çocuğu yaşamayanlar çeşitli hastalıklardan muzdarip olanlar ziyaret eder, dua ederler. Şifa niyetine mermer taşı sırtlarına alırlar. Bir efsanesi bilinmeyen türbenin bakımını komşular yapmaktadır. Yılda 500 kadar ziyaretçisi vardır.

Türbelerden medet umanlar türbede bazı müştemilatta hikmet ararlar. Diyarbakır yöresinde bastonundan şifa umulan türbeler vardır. Urfa Viranşehir- Eyaş Nebi Köyü’ndeki Hz. Eyüp'ün türbesindeki yuvarlak tas da, ağrıyan bölgelerde yuvarlanılarak şifa umulur.

Türbe Kayseri ili Develi ilçesi Sindelhöyük Kasabası, Yağızlı mesiresindedir. Türbede, Dede eşi, iki oğlu ve eşleri yatmaktadır. Kimin tarafından yapıldığı bilinmeyen türbe 1292 yılında yaptırılmış ve 1719 yılında tamir görmüştür. Türbe sade yığma taştan yapılmıştır Türbe bir kabristan ' ın içerisinde inşaa edilmiştir .

Nebi Dede'nin, kerametleri görülmüş bir çoban olduğuna inanıldığı için ziyaret edilmektedir. Evvelce burada mum yakılmakta çaput bağlanılmakta idi. Bidad olduğu izah edilerek zamanla bu tür uygulamaların önüne geçilmiştir .Halkta ki bir inanca göre Nebi Dede beyaz bir elbise giymiş olarak zaman zaman halka abdest alırken görülmektedir .

Türbe kendi haline terkedilmiş olup, bakımsızdır. Temizliğini bölge halkı yapmaktadır. Yılda ortalama 60 ziyaretçi almaktadır .

Türbeler etrafında yaşamakta olan folklorik inançtan bir kısmı, sirk ve bid'ata girmekte olunca din görevlileri tarafından doğal olarak engellenilmektedir. Bu arada dini tabakalaşmanın tesbiti de önlenilmiş ve yok edilmiş olmaktadır .Mum ve çaput bağlama inancı hala birçok türbede devam etmektedir. çaput veya adak bezi bir anlamda yatırın egemenliği altına girerek korunmak ve yarar beklemek manasındadır. Bir sacı türüdür. Yaygın olan yatır efsanelerinden birisi de bu zatların abdest almaları ile ilgili olanlardır. Bunların çeşitli örnekleri vardır .

Türbe, Kayseri ili Develi İlçesi, Güney Yukarı Mahallesi Belon mevkiindedir. Türbenin dışında 6 adet mezar daha bulunmaktadır , Selçuklular döneminde yapıldığı iddia edilen türbenin kubbe biçiminde mermerden mihrabı vardır. İçerisi seccadelerle döşeli olan türbeye daha ziyade 06 Mayıs Bahar Bayramı'nda ziyaretçiler gelirler. Ziyaretçiler türbede iki rekat namaz kılarlar. Türbeyi ziyarete gelenler şifa amacıyla dua ederler. İnanca göre Hızır İlyas 6 Mayıs'da atını çayıra çekmiştir. Bu nedenle yaylaya bugün çıkılır. Temizliğini yöre halkının yaptığı türbeyi yılda 5 kişi ziyaret etmektedir .

Hızır İlyas, Hıdır-Ellez ile ilgili inançlar Türk dünyasının her yerinde yaşamaktadır. Darda kalana koşan, baharı müjdeleyen Hızır -Hıdır Nebi çok anılan bir ulu kişidir. Anadolu'nun hemen hemen bütün il ve ilçelerinde ''Hıdırlık'' lar vardır. Bunlar çok kere yüksek yerler ve ağaçlıklı alanlardır .Buralarda da çoğunlukla türbeler bulunur .

Türbe namazı diye bir namaz türü islamiyette yoktur .Türbeler ziyaret edilince Allah rızası için fatiha veya benzeri ayetler okunur, türbede yatanın ruhuna rahmet dilenir. İki rekat olarak kılınan namaz da Allah içindir .Türbede değil, kıbleye yönelmek gerekir .

Türbe, Kayseri ili Develi ilçesi, Kabaklı köyü’ndedir. Türbede yatmakta olan 4 kişiden birisi Kabah Şıh'dır .Kimin ve ne zaman yaptırdığı bilinmeyen türbe yığma taş duvarla örülü ve üzeri açıktır .Etrafında da çamlar vardır.

Geçmişte ziyarete gelen hamile kalan kadınlar taş saymak suretiyle bebeklerinin cinsiyetini tesbite çalışırlardı. Ancak şimdilerde bu uygulama kalmamıştır. Rivayete göre Dede, türbesinin üzerinin örtülmesini istememekte, örtüsünü fırlatıp çayırlara atmaktadır.

Bakımı ile Kabaklı köyünün ilgilendiği türbeyi halk, mübarek gün ve gecelerde, bayramlarda ziyaret etmektedirler .

Hamile kadınların bebeklerinin cinsiyetini tesbit için yaptıkları çeşitli uygulamalar vardır. Bunun için kadın bıçak veya makasın üzerindeki mindere oturtulur , yumurtanın sarısı saç kılı ile ikiye ayrılıp merkezine bakılır, kadının başına tuz dökülüp tutumu izlenir. Vs. Birçok türbenin üzeri açıktır. Allah'ın rahmetinin üzerine yağmasını istediğine inanılır. Birçok yatırın türbesini örttürmediğine inanılır. Anadolu'da yatırlar çoğunlukla kutsal gün ve gecelerde ziyaret edilirken geçmişte bu ziyaretler ilahi okunarak, lokma ve helva ikramlı uygulamaları olurdu. Kabak Şeyh ismini ünlü bir Kabak yetiştiricisi olmasından da olmuş olabilir.

Türbe, Kayseri ili, Develi İlçesi, Havadan köyü’ndedir .Türbede Ali Osmanlı Devleti ile birlikte 5 kişi yatmaktadır. Türbeyi kimin ne zaman yaptırdığı bilinmemektedir. Etrafı çevrili olan türbenin yatırların bulunduğu kısmın üzeri yıkılmıştır. Selçuklu armalarının bulunduğu türbenin üzeri kubbelidir. Etrafında ihata duvarı vardır.

Türbede kurban kesilir. Türbe daha ziyade mübarek gün ve gecelerde ziyaret edilir. Türbede yatanların evliya olduklarına inanılır ve onlardan şefaat dileğinde bulunulur. Rivayete göre türbede yatan şahıs kısa süre zarfında hacca gidebilmiş türbede pişirilmiş yemeği hacca götürebilmiştir. Vakıflar Genel Müdürlüğü'nün envanteri kapsamında olan türbenin yıllık ziyaretçi sayısı 50-60 civarındadır .

Türbede kurban kesmek giderek azalsa da yaygın bir uygulama biçimidir .Türbede yatan evliya da olsa şefaat kuldan değil yaradandan dilenilir. Doğru ifade ''Şefaat Ya Resulallah'' değil, '' Allahım Peygamberimizi bize şefaaten kıl''dır. Şefaati veren, şefaatçi kılan Allah ' dır .Hac ile ilgili menkibe zeminden arındırılmış olmakla izah edilir .Munzur Baba için aynı efsane helva olarak anlatılır ..

Türbe, Kayseri ili, Develi ilçesi Epce köyü’ndedir. Yatırın cinsiyeti kesin olarak bilinmemektedir. Kimin tarafından ve ne zaman yapıldığı bilinmeyen türbenin, beşik denilen ve tahtadan yapılmış üzerinde küçük bir kubbe vardır .İçerisinde küçük seccadeler bulunmaktadır .

Genelde köy halkının ziyaret ettiği türbenin mezar taşında 3 kilo ağırlığındaki yuvarlak taş ağrıyan yerlere sürülür ve şifa umulur. Halk Epce Sultan'ın Horasan’dan geldiğine, Havadan köyü’ndeki yatırla amca çocukları olduklarına inanır. Egeer Taşı diye bilinen bir taşa binerek onu ziyarete gittiğine inanılır .

Bakımını köy halkının yaptığı türbenin, geçmişte Tekke -Zaviye döneminde ayda 20 kuruş devlet ödeneği olduğu ifade edilmektedir. Yılda 5-600 ziyaretçisi olmaktadır.

Horasan'dan gelmiş olma ve amca oğlunun da ulu zat olması Epce Sultan'ın er kişi olduğunu daha fazla akla getirmektedir .Kardeş ve amca oğlu tarzında yatırlar arası akrabalık çok yaygındır .Keza, taşa, duvara bilerek seyahat yapabilme inancı da yer yer görülebilmektedir .

Türbe, Kayseri ili Talas ilçesi, Harman mahallesi, Eski Talas Mezarlığı’ndadır . Türbede yatmakta olan Mustafa ve Methiye'den 1912 doğumlu Cemal Kazan 1982 yılında P;E vefat etmiş kesme taştan yapılmış olan türbeyi Mehmet Beğendik yaptırmıştır, hayatta iken çok mütevazi olan ve bazı kerametleri görülen Cemil Baba'nın türbesini mezarlığın bekçisi korumaktadır .Yıllık ziyaretçi sayısı 500 kadardır .

Türbe, Kayseri ili, Yahyalı ilçesi, Cemil Kebir mahallesi’nde Pazar yerindedir.Yahya, Yahyalı'nın kurucusu olan gazi bir zattır. Türbenin dışında ve batı tarafında Camii Kebiri'i yaptırmış olan Ali Rıza Efendi ile bu caminin yıllarca müezzinliğini yapmış olan İzzet Bilici yatmaktadırlar .Selçuklular döneminde yaptırılmış olduğu ifade edilen türbe, konik kubbeli tek katlı yığma taştan yapılmış mihraplı tabanı ahşap kaplı bir binadır.Cami içerisindeki türbenin müştemilatında bir şey yoktur. Saygı amacıyla ziyaret edilen türbede dua edilir. Belli bir rivayeti olmayan türbenin onarımını Vakıflar yaptırmış olup temizliğini vatandaş yapmaktadır. Türbenin yıllık ziyaretçi sayısı 5.000 civarındadır. Anadolu'da birçok yöreye adını orayı kurtaran gazi veya şehit vermiştir.

Türbe, Kayseri ili Yahyalı ilçesi, Gazibeyli mahallesi H. Hasan Efendi Caddesi hastane avlusundadır. Selçuklular zamanında yapıldığı ifade edilen türbe iki katlı, konik kubbeli, alt katı mezar, üst katı mihraplı, ibadet ve dua yeri mahalledir. Türbe tarihi eser özellikliği ve içerisinde yatan zata saygı duyulduğu için yılda 500 kadar kişi tarafından ziyaret edilmektedir .

Türbe, Kayseri ili, Yahyalı İlçesi Kopçu köyü’ndedir .Kimin tarafından yapıldığı bilinmeyen türbede Akçakoca yatmaktadır .Türbe, doğudan batıya dikdörtgen şeklinde olup sonradan bölünerek iki odalı yapılmıştır. Sandukanın bulunduğu oda 3x5 ebatında olup sanduka 250x80 cm. boyutlarındadır. Türbe içten dikdörtgen dıştan ise basık kubbelidir. Mescit kısmında 3 cm.lik bir mermer vardır. Türbe Akçakoca Sultan'a hürmeten ziyaret edilmektedir. Bakımını köylünün yaptığı türbeyi yılda 50 kişi ziyaret etmektedir. Anadolu'da; Babalar, Dedeler, Abdallar gibi Sultanlar da ulular aleminde bir kesim oluştururlar.

Türbe, Kayseri ili Melikgazi ilçesi, İl Halk Kütüphanesi bitişiğindedir. Sultan II. Abdülhamid tarafından yaptırılmış olan türbenin, ayakları başlıklı kenarları dikdörtgen iki penceresinin üzeri geometrik desenli yarım ay şeklinde süslemeli olup taş bir binadır .Halkın Türbeyi ziyaret sebebi Zeynelabidin'e duyduğu saygıdandır. Yıllık ziyaretçisi 100-150.000 civarında olan türbenin bakımını Seyit Burhanettin Hazretleri Türbesi Yaptırma ve Güzelleştirme Demeği yaptırmaktadır .

Kümbet, Kayseri ili Melikgazi İlçesi’nde Han Camii yanındadır .Türbede Cemalettin Tanrıbilmiş bin Davut hazretleri yatmaktadır .Kimin tarafından yaptırıldığı bilinmeyen sekizgen planlı iki katlı Selçuklu anıtı ziyarete kapalı olup Vakıflar Bölge Müdürlüğünün kontrolündedir

Türbe, Kayseri ili Melikgazi ilçesi Hunat Camii yanındadır.Türbede Mahperi Hatun (Hunat Hatun) yatmaktadır. Sekiz köşeli Selçuklu eseri olan türbe, taş bir yapıdır. Vakıflar Bölge Müdürlüğünün bakımında olan türbe Hunat Hatun medresesi bünyesindedir.

Türbe, Kayseri ili, Melikgazi ilçesi Yanıkoğlu mahallesi’ndedir .Türbede Emir Şahap ve 3 yakının mezarı vardır. Vakıfların kontrolündeki türbe dikdörtgen, iki katlı tonoz örtülü taş bir yapıdır .

Türbe, Kayseri ili, Melikgazi ilçesi Camii Kebir Mahallesi Camii Kebir yanındadır. Ziyarete kapalı olan ve yapılış tarihi bilinmeyen türbe, taş bir yapı olup bakımını Kayseri Büyükşehir Belediyesi yapmaktadır.

Türbe, Kayseri ili, Melikgazi ilçesi, Seyit Gazi Mahallesi’ndedir. Türbede Seyyit Burhaneddin Muhakkiki Tirmizi-Emir Erdoğmuş yatmaktadır .Türbe 1892 yılında Kayseri Mutasarrafı Mehmet Nazım Paşa tarafından yaptırılmış olup, orta kubbeli, giriş üç kısa tonozlu kapı önü varaklı taş bir yapıdır .Müştemilatında bir bekçi kulübesi vardır. Halkın türbeyi ziyaret sebebi Mevlana Celalettin Rumi'nin hocası olan Seyyid Burhaneddin Hazretlerine duyduğu saygıdandır. Yılda 150-200.000 ziyaretçisi olan türbeyi dernek yönetimi bakımını yapmaktadır .

Türbe, Kayseri ili, Pınarbaşı ilçesi, Pazarören kasabası, Melik Gazi köyündedir . Türbede Danişmentli Devletinin ikinci Hükümdarı Emir Melik Gazi 'nin çürümemiş cesedi ve Ayak ucunda ''Kesik Baş'' diye bilinen bir baş bulunmaktadır. Türbenin XII: yy. başlarında Selçuklular tarafından yaptırıldığı ifade edilmektedir .Türbe, klasik Selçuklu mimarisi tarzında olup, tuğla işçilikli iki katlı ve kümbetlidir. ''Bu eserin bir benzerinin İran'da olduğu'' tarzında bir açıklama da vardır .Türbenin etrafında, bir camı ve birisi Dulkadir Oğulları2ndan Hasan Bey'e ait olduğu bilinen üç adet mezar vardır.

Türbenin ziyaret sebebi Melik Gazi'nin veli bir zat olduğu inancın gelmektedir. Burası hastalar , çocuğu olmayanlar , dilek sahipleri tarafından ziyaret edilir , dua edilir ve burada kurban kesilmektedir .

Emir Gazi'nin yanındaki Kesik Baş'ın türbenin yukarısındaki kalenin fethinde Emir Gaziye yardım etmiş olan gizli müslümanlardan kale papazına ait olduğu söylenilmektedir. Cumhuriyetin ilk yıllarında cesedin müzeye götürüldüğü ve aynı gece türbeye döndüğü ifade edilmektedir .Türbesine her akşam ıbrıkla konulan suyun sabahleyin boş olduğu söylenilmektedir .

Bakımını Vakıflar Genel Müdürlüğünün temizliğini köy halkının yaptığı türbeyi yılda 5-10.000 kişi ziyaret etmektedir.

Türbelerden bozulmayan vücutları ile yatan ulu zatların karşısında Karbon 24 metodunun aciz kaldığı ifade edilmektedir. Bu türden Elazığ'da Arap Baba da olduğu gibi başka yatırlar da vardır. Kesik Baş, Ahmet Yaşar Ocak'ın müstakil bir çalışma ile incelendiği bir konudur .Rivayetlerinin ortak yanı şehit olmaları ve sırları anlaşılınca ölmeleri şeklindedir. Keza ''gizli müslüman'' motifi birçok rivayette vardır. Ibrıkla konulan suyun abdest almasında kullanıldığı gibi, Ulu zatlar, mezarlarının üzerinin örtülmesinde türbelerinin yerinin değiştirilmesinde ve türbelerinden çıkarılmaları konusunda kararı kendileri verdiği inancı çok yaygındır .

Türbeler kültürümüzde bir kod oluşturmuştur .Türklerde türbe kültü vardır .Onlar sadece tarihi ve dini şahsiyetler değil aynı zamanda dönemlerinde toplum hayatımıza ışık tutmuş gönül erlerinin anıhırdırlar. Türbelerdeki şahıslar sadece din ve devlet adamı değil, aynı zamanda fikir ve sanat adamı idiler .Türbelerin mimarisi ise geçmişten günümüze kültürümüzün maddi uzantılarıdır .

Bizim türbeler üzerindeki seri araştırmalar yapmamızın öncelikli amacı daha farklıdır. Biz türbeler etrafında geliştirilmiş halk inançları üzerinde duruyoruz. Bu defa ki çalışmamız karşılaştırılmalar yapılması itibariyle fazla ayrıntılı olmadı. Ancak Türkiye geneli itibariyle çalışma bitirildiği zaman çalışmanın mahiyeti daha iyi anlaşılabilecektir. Onlar halk inançları kültürümüzün merkezindedirler .

Halk inançları kültürümüzün önemi milli kültür politikamız itibariyle giderek hak ettiği yeri bulmaktadır. 2002 yılında Kıbrıs'da yapılan V.Avrasya İslam Şurası’nda ''Bid'at, Hurafe ve Şirk'e bulaşmamış mistik folklora sahip çıkılması'' kararı alınmıştır. 2001 -2002-öğretim yılında Dinler Tarihi dersi olan İlahiyat Fakültesi öğrencilerine ''Halk İnançları'' dersi seçmeli ders olarak konulmuştur. Bu itibarla türbelerimiz etrafında yaşatılan folklorik İslamın önemi giderek artmaktadır.