15.15.15.30 Emir Ali ÖZÇAKIR*
.

DEVELİ’YE HİZMETİ GEÇENLER (1919-2002)

Şüphesiz ki, Dev Ali'den günümüze kadar Develi'ye çeşitli sahalarda sayısız hizmeti geçenler olmuştur .

Biz bu tebliğimizde alacağımız konu Cumhuriyet döneminde Develi'ye hizmet eden Belediye Başkanlarımız olacaktır. 1919 yılında Develi Belediye Başkanlığında bulunan merhum Kamberli Osman Efendi ile 2002 yılında halen Belediye Başkanlığı görevini yürüten Ali Ağca arasında tespit edebildiklerimiz şunlardır :

1919 -1921 KAMBERLI OSMAN EFENDİ: Milli Mücadele yıllarında Kuvvayi Milliye Hareketine destek vermiş, Haçın cephesinde büyük yararlılıklar göstermiştir ...

1924-1928 KAMBERLİ OSMAN: Görevi Müsellim Develioğlu Ağa'dan tekrar alan Kamberli Osman Efendi Belediye Başkanlığı görevini yürütmek suretiyle Cumhuriyet döneminde Develi'ye hizmet edenlerin başında gelmektedir .

1921 -1923 MÜSELLİM AĞA (DEVELİOĞLU): Kamberli Osman Efendi Milli Mücadeleye katılınca Develi Belediye Başkanlığına getirilmiştir. Başkan olduğu süre içerisinde Develi Müdafaa-i Hukuk Cemiyetine başkanlık etmiştir. Hayırlı hizmetleri ile tanınır.

1928 -1931 OSMAN COŞKUN: Bu önemli şahsiyetimizde Kamberli Osman Bey gibi Milli Mücadele yıllarında Haçın Cephesine komutan olarak katılmış ve Belediye Reisi olarak ilçemize önemli hizmetleri geçmiştir. Ayrıca Develiden seçilen Develi'li ilk milletvekilidir .

1930-1935 HADİ ERDOĞAN: Hadi Beyde Milli Mücadele yıllarında önemli görevlerde yer almış ve Cumhuriyet döneminde ilçemize faydalı hizmetlerde bulunmuştur. Bu hizmetlerden bazılarını şöyle sıralayabiliriz. İlçemiz anayolu olan Cumhuriyet Caddesinin açılması, ilçemizde ilk kanalizasyonun döşenmesi, Develi'nin ilk elektriğe kavuşması, eski Adliye binasının yapılması, İlçemiz Belediye Bahçesi ve halen eğitime devam eden Develi Lisesi binası Hadi Bey döneminde ilçemize kazandırılmıştır. Ayrıca 1946-1950 yılları arasında HADİ ERDOĞAN ikinci kez seçilmişti:.

1935 -1938 ŞÜKRÜ KAYA :

1938 -1941 MEHMET KÖSEOĞLU :

1941-1946 İSMAİL MAVİ:

1950-1955 EBUBEKİR DEVELİOĞLU: Döneminde şu hizmetleri gerçekleştirmeyi başarmıştır: Mevcut Yukarı Develi yolu, Aksu İçme suyunun ilçemize getirilmesini ve ilçemizde ilk asfalt yolun yapımını başarmıştır. Ebubekir Develioğlu, 1957 de Demokrat Parti'den milletvekili de seçilmiştir. Yassıada Mahkemesi’nde yargılanıp, beraat etmiştir .

1977-1980 EBUBEKİR DEVELİOGLU: İkinci kez belediye başkanlığına seçilen Ebubekir Develioğlu döneminde ise ilçemiz şu hizmetlere kavuşmuştur. Pazar yerindeki belediye pasajı'nın yapılması,-Yukarı Fenese mahallesinin su şebekesinin ayrılarak, ayrı kaynaktan su verilmesi, ilk Seyrânî Şenlikleri’nin başlatılması gibi önemli hizmetlere imza atmıştır .

1955 -1959 MEHMET GÖNENÇ: Bu dönemde en önemli gelişmelerden biri bu güne kadar siyasi söylemden öte geçmemiş olan DEVELİ'nin VİLAYET olmasıdır. Bu isteğimiz ilk olarak Mehmet Gönenç döneminde dile getirilmiştir.

1960-1966 27 Mayıs 1960 ihtilâlinden sonra ilçemiz Kaymakamları MUSTAFA ARIKAN, MEHMET OZSEÇEN ve Musa Kazım Bolükbaşı Belediye Başkanlığı görevlerini yürütmüşlerdir. O dönemde Belediyemiz bünyesinde bando takımı kurulmuş yine aynı dönemde bir kültürel faaliyet olarak Belediye Sineması açılmıştır.Ayrıca Cumhuriyet Meydanının bu günkü şekle gelmesi sağlanmış ve Atatürk'ün heykeli dikilmiştir.

1966-1968 MEHMET OZDEMİR: Milli Mücadele kahramanlarımızdan ve Cumhuriyet dönemi ilk Belediye Reislerimizden olan Kamberli Osman Efendi'nin oğlu Mehmet Özdemir seçimleri kazanmış ve ilçemize iki yıl hizmet etmiştir. 1968 seçimlerinde Mehmet Özdemir 1950-1954 yıllarında Demokrat Parti'den milletvekili seçilerek Ankara'ya gitmiştir .

1973-1977 MEHMET ÖZDEMIR : İkinci kez Belediye Başkanlığına seçilen Özdemir bu dönemde şu çalışmalara imza atmıştır. İlçemiz sanayi sitesinin yapılması, Aksu Şişeleme Fabrikası'nın makine aksamının ithal edilmesi ve binasının yapılması, Kozan (Hadi Bey) Caddesinin nispeten genişletilmesi, Elbiz Parkı'nda kısmi düzenleme çalışmaları gerçekleşmiştir. Mevcut Belediye Binası’nın yapısı bu dönemde yapılmıştır.

1968-1973 ENVER YOLAÇ: Bu dönemde bu gün ilçemizin ekonomik yönden can damarı olan ve ülkemiz sanayi kuruluşları arasında önemli bir yere sahip olan Saray Halı Fabrikası'nın ilçemize kazandırılmasının yanında, ilçemize ilk defa İrfanlı Barajında üretilen elektriğin ulaştırılarak ilçe şebekesine verilmesi, ilçemizde ilk kooperatif evlerinin temel atılması ve ilçemiz bağ ile bahçelerinin sulanması için sulama kanaletlerinin yapılması da bu dönemde gerçekleşmiştir ...

1980 -1984 İhtilal yıllarında Develi Kaymakamları İbrahim Kaynak, HİKMET GURYILDIZ, İlçe Müftümüz MUSTAFA BAŞARAN ile Veteriner Hekim OSMAN UYSAL Belediye Başkanlığı görevini yürütmüşlerdir.

1984 -1987 SALlH BOZKURT: İhtilal sonrası yapılan ilk yerel seçimlerde Belediye Başkanlığı görevine gelen Salih Bozkurt daha sonra milletvekili adayı olmak için. görevinden istifa etmiştir .İlçemizin bu günkü imar planı bu dönemde çizilmiş ve uygulamaya konulmuştur.İlçemizde kooperatifleşme dönemi de bu zamana rastlamaktadır. Milletvekilliğine adaylığını koymak için görevinden ayrılan Salih Bozkurt'un yerine belediye meclis üyelerimizden Haluk Yalçın belediye başkanlığı görevine atanmıştır.

1987 -1989 HALUK YALÇIN: Elbiz caddesinin genişletilmesi, parke imalat makinelerinin alınarak parke imalatına geçilmesi, Sindelhöyük su pompalarının terfi hattının, Yukarı Develi'ye TV yansıtıcılarının yapılması, Fransa'nın Vierzon Kenti ile kardeş şehir olunması ve onların ilk ziyaretinin ilçemize gerçekleşmesi . bu dönemde olmuştur.

1989-1994 ERTUĞRUL GÖNENÇ: Eski belediye başkanlarımızdan Mehmet Gönenç'in oğlu olan Ertuğrul Gönenç dönemi içerisinde ilçemiz mezbahanesinin ve belediye ekmek fırınının yapımı gerçekleştirdi. Ayrıca Belediyemizin araç parkına bir adet vidanjor .kazandırıldı. ..

1994 ALI AĞCA : 27 Mart 1994 Mahalli İdareler seçimlerinde göreve gelen Ali Ağca 5 yıl Belediye Başkanlığı görevini yerine getirdikten sonra ilçemiz siyasetinde bir ilki de gerçekleştirerek 18 Nisan 1999 mahalli idareler seçimlerinde ikinci kez üst üste seçim kazanan belediye başkanı..olmuştur.Geçen zaman içerisinde bir çok önemli hizmetleri gerçekleştirmiş, bir çok ilklere imza atmıştır. Örnek olması bakımından bunların bazılarını burada hatırlatmak istiyorum :

a) Aksu Mevki'nin Şehitler Ormanı adı altında ağaçlandırılması. Bu gün aynı alanda 300 bin'i aşkın fidan yeşermektedir .

b) Yukarı Develi, Bahçebaşı, Güneyaşağı, Fatih, Bahçelievler ve Fenese Yukarı mahallelerinin kanalizasyonları da bu dönemde yapılmıştır .

c) İlk defa Develi'de Belediye Aş Evi açılmış ve günlük 300 dar gelirli insanımıza yemek verilmesi sağlanmıştır .

d) İlk olarak Belediye Bünyesine bir spor kulübü dahil edilmiştir .

e) Belediye Fırını, Belediye Dolmuşları, Belediye Mezbahanesi ile çöp toplama ve temizlik hizmetleri b bu dönemde özelleştirilmiştir ..

f) Develi'de birçok cadde ve yolların yanı sıra Cumhuriyet caddesinde yol genişletme çalışmaları başlatılmış açılan yollara parke döşenmiştir .

g) İlçemizin önemli tarihi mekanlarından olan Elbiz Parkı tamamen restorasyona tabi tutularak yeniden ilçemiz,hizmetine sunulmuştur.

ğ) İlçemize üstü kapalı sebze, meyve pazarı ile yeni mal pazarı yapılarak halkın hizmetine sunulmuştur .

h) Bugün büyük şehirlerde bile benzerine az rastlanan giydirme cepheli ve uzay çatılı modern İş Merkezi ilçemiz Cumhuriyet Meydanında inşa edilmiştir .

ı) Belediye bünyesine ağır iş makineleri ve nakliye kamyonlarından oluşmak üzere toplam 16 adet iş makinesi kazandırılmıştır .

i) Atık su arıtma tesisi yaptırılmıştır .

j) İlçemizin uzun yıllar su ihtiyacını karşılamak için sondaj vurularak açılan 9 adet kuyudan yüksek seviyede su elde edilmiştir .

k) 19. yy. ünlü Halk ve Hak âşığı Âşık Seyrânî'nin anısına anıt mezar ve park yaptırılmıştır. Yukarda saydığımız hizmetlerin yanı sıra kültürel çalışmalara da önem verilen bu dönemde şu önemli çalışmalar yer almıştır:

1) Develi Belediyesi Haber Bülteni çıkartılmaya başlanılmış, süreli yayın olarak devam etmektedir .

2) İlk defa Develi'nin tarihi, kültürel, turistik, folklorik ve sosyal yaşamını konu alan bir fotoğraf arşivi oluşturulmuş ve bunların sergilenmesi sağlanmıştır .

3) Aynı fotoğraf sergisi kardeş şehir Vierzon' da da sergilenmiştir .

4) İlçemizde her yıl kutlanan Âşık Seyrânî Seminer ve Şenlikleri bu dönem içerisinde Kültür ve Sanat Festivaline dönüştürülmüş bünyesinde de Ticaret ve Sanayi Panayırı’nın gerçekleşmesi sağlanmıştır .Bu etkinliklere Belediyemiz her zaman en büyük katkıyı sağlamıştır.

Develi halkının beğeniyle izlediği sayısız hizmetlerinin yanı sıra ilçemizle birliği Türk Kültürüne büyük katkılar sağlayacağına inandığımız gelecek nesillere kaynak eser oluşturacak ''1.Bütün Yönleriyle Develi Bilgi Şöleni" şimdiye kadar yapılan bütün çalışmaların fevkiindedir .

Ülkemizde bulunan çeşitli Üniversitelerden 65 bilim adamı, araştırmacı ve Yazarlar ilk defa bu dönemde bilimsel olarak Develi'yi ele almışlar ve incelemişlerdir .

Tebliğimin konusunu oluşturan Develi'ye hizmeti geçen Cumhuriyet Dönemi belediye başkanlarının yanı sıra ilçemize birçok şahsiyetin önemli katkıları muhakkak ki olmuştur .

Tebliğ konumuzu belediye çalışmaları oluşturduğu için araştırmalarımızın muhtevası bu çerçeve içerisinde değerlendirilmiştir .

Şunu da unutmamak lazım ki; ülkemizin idarî yapısı içerisinde halka yakın olan en önemli hizmet kurumları hiç şüphesiz Belediye'lerdir .Onun içindir ki geçmiş Belediye Başkanlarının ve yaptıkları çalışmaların toplum için önem arz ettiğini biliyoruz. Bu bilimsel toplantının sonuçlarını gelecek kuşaklara , aktarmak için bir kitaplaştırma çalışması da kısa bir süre sonra başlatılacaktır .Ben asıl bu çalışmanın gelecek kuşaklar için bir ışık bir kaynak, bir yol gösterici olarak ölümsüz bir çalışma olacağı inancını taşıyor , vesile olanlara teşekkür ediyorum,,

KAYNAKÇA

Ahmet Gürlek, Memleketim Develi , Ankara 1975.

Mehmet Özdemir, Milli Mücadelede Develi , Ankara 1973.

Kadir Özdamarlar, Develi ve Çevresi Folklor, Halk Edebiyatı ve Etnografyası, Kayseri 1997, Erc.Ün.Sos.Bil.Enst.

Develi Belediyesi Haber Bülteni.

 
.